GAW Beeldbank 4132
Toen en Noow afl. 52, gepubliceerd in Land van Weert 4 februari 2014
'Zoiets heb ik eerder gezien.' Met de commotie begin 2014 rondom de stadspoort aan het eind van de Langstraat die dan nog nauwelijks is verstomd, is die constatering zeker niet vreemd.
Weert kent inderdaad een traditie (als ik dat zo zeggen mag) waar het gaat om dergelijke tijdelijke bouwwerken vanwege een feestelijke gebeurtenis. Vandaar deze terugblik in Toen en Noow naar het jaar 1923, waarin Weert feestelijk uitpakte voor de viering van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina.
Haar inhuldiging vond plaats op 6 september 1898. Wilhelmina was toen net 18 jaar oud. In 1901 trouwde ze met prins Hendrik van Mecklenburg-Schwerin, die in zijn hoedanigheid als voorzitter van het Rode Kruis tijdens de Eerste Wereldoorlog de opvang van vluchtelingen Weert zou bezoeken.
In 1923 vierde de vorstin haar 25-jarig jubileum, een gegeven dat voor veel plaatsen in Nederland aanleiding gaf om een feestje te bouwen. En soortgelijke erepoorten, mag ik daaraan toevoegen.
De foto is naar verluidt gemaakt op de eerste dag van het feest. In Weert trok men er twee dagen voor uit: zaterdag 8 en zondag 9 september. De invulling gebeurde onder andere met een grote optocht op zaterdag.
Mogelijk maakte de fotograaf de opname op die dag, kort voordat de stoet, bestaande uit de 'stedelijke gezelschappen', op weg ging naar de Hieronymuswal (later Emmasingel). Van die optocht zijn meerdere foto’s aanwezig in de Digitale studiezaal.
De erepoort staat aan het begin van de Stationsstraat. Rechts zien we de huizenrij aan de oostzijde. Deze panden verdwenen al kort na de Tweede Wereldoorlog onder de sloophamer. Een vergelijking met de huidige situatie is daarom lastig, al is de hoge gevel, net te zien naast de linker poortsteun, mogelijk de zijgevel van Hotel Jan van Weert; nog altijd aanwezig.
Opvallend zijn de rails op de voorgrond, een stuk van de aftakking van de tramlijn Maaseik-Weert die eindigde op de latere Parallelweg en zo aansluiting vond bij het daar in 1913 gerealiseerde hoogspoor. Het eigenlijke traject had het station tegenover het voormalige postkantoor aan de Wilhelminasingel en kende het Bassin als eindpunt.
Het jubileum betekende groot feest voor de stad Weert. Aan de vooravond van het feest berichtte Het Kanton Weert over nijvere Weertenaren die hun beste beentje hadden voorgezet om er een prachtig spektakel van te maken: bloem- en vlaggentooien aan ramen en balkons en aller-keurigste etalages.
Vooral het buurtschap 't Morregat wordt eruit gelicht vanwege de bijzondere inspanning door de plaatsing van een heuse 'eerepoort' (geen foto van bekend) én een bijzondere versiering aan het geboortehuis van Jan van der Croon in de straat met dezelfde naam als het buurtschap.
Een uitgave eerder al, die van 31 augustus, kwam Het Kanton Weert met een overzicht van de onderdelen van het feest. Die omhelsden naast genoemde optocht een kindercantate en volksconcerten op zaterdag en een lichtstoet op zondag.
Een vuurwerkshow om half negen ’s avonds met liefst 37 onderdelen waaronder zwermpotten, fluitende vuurpijlen, een 'dubbele fluitende Telegraaf'. Een 'draaiende Vulcanische Batterij' moest het spectaculaire eindslot leveren.
Nieuw is het idee van een poort bij feestelijkheden duidelijk niet. In de beeldbank van het Gemeentearchief zijn een aantal opnamen bewaard die een dergelijk fraai staaltje van huisvlijt laten zien, onder meer aan de Molenpoort naast het voormalige pand Reemers (medio 2014 Bart Smit) en bij het begin van de Maasstraat naast café De Tramhalt.
Hoewel deze bouwwerken naast de boog een duidelijke toren herbergen en zodoende de herinnering aan een stadspoort voor de hand ligt, is qua ligging alleen die bij de Maasstraat voor Weert min of meer 'correct'. Naast de uitbeelding van een stadspoort moeten de bouwsels wellicht meer vanuit een idee van erepoort gedacht zijn. Zeker bij deze foto uit 1923.
Wilt u ook de andere, oudere poorten eens bekijken dan kan dat op de in de Digitale studiezaal, en vink Beelddocumenten. Als u in het zoekveld Identificatienummers 1075, 1092 en 843 intikt, ziet u enkele fraaie voorlopers van de poort uit 1923. En die van nu.
600 Jaar Weert in 365 dagen Ereboog voor Koningin Wilhelmina
Ga naar het overzicht Toen en Noow 2014
Ga naar het overzicht Toen en Noow vanaf 2008