GAW Beeldbank 5069
Toen en Noow afl. 62, gepubliceerd in Land van Weert 3 december 2014
Tijdens mijn zoektocht naar een foto van een Sint-Maartenshoop, nu alweer een jaar geleden, stuitte ik in de leggers van de Maas en Roerbode op een paginagroot artikel over de sinterklaasintochten in Weert. Een toevalstreffer die maar eens bevestigd dat, op zijn dialect gezegd, un vleegendje krej mieer vingtj as ein zittendje.
In 1965 was het namelijk voor de vijftigste keer dat de goedheiligman uit Spanje zijn feestelijke intocht maakte. Het interessante van het artikel was onder meer dat de schrijver inging op de omstandigheden die geleid hadden tot de eerste intocht. En die kennis is inmiddels al uit het collectieve geheugen van de Weertenaren verdwenen. Reden dus om die met het heerlijke avondje nog in het vooruitzicht, weer wat op te krikken.
Het is december 1914, de Eerste Wereldoorlog is een paar maanden oud en in Weert bevinden zich talloze gemobiliseerde militairen; onder andere de onderofficiersstaf van het 7e Regiment Infanterie (afdeling telefonie).
Tijdens een maaltijd, zo de overlevering, komen zij op het idee om de traditie van een intocht, die zij kennen vanuit hun Amsterdamse achtergrond, ook in Weert op te pakken en een Sinterklaasintocht te organiseren. Een Sinterklaas wordt gevonden in de persoon van Willem Capel, ingekwartierd bij de familie Wolter aan de Oelemarkt.
Voor de bisschopskleding klopt men aan bij de pastorie, de mijter wordt zelf in elkaar geknutseld. Een militaire kapel zorgt voor de muzikale omlijsting. Zo komt het dat op 5 december 1914 voor het eerst in de geschiedenis van Weert Sinterklaas aankomt op het gloednieuwe station en daarna door de straten van de stad trekt.
De foto is bijna zeker gemaakt bij deze gelegenheid. Het grote aantal soldaten dat we rechts op het plein en links achter de Sint zien, bevestigt dat gegeven.
Weert had in die tijd nog geen garnizoen en hun aanwezigheid wordt, zoals gezegd, verklaard door de gebeurtenissen als gevolg van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.
Opvallend is het quasi-informele karakter. Aan de manier waarop de mensen zich rondom de Sint op zijn paard groeperen valt weinig aan regie en organisatie af te lezen. Het paard is nog geen schimmel. Mogelijk had men die niet zo snel beschikbaar. Het zou tot 1925 duren voordat een schimmel de Sint door de stad zou dragen.
Tot slot: Ik weet niet of het u ook al opvalt, maar… op de foto valt geen enkele Zwarte Piet te ontdekken. Wellicht zijn die er ook niet geweest, omdat die er bij de spontaniteit van de actie bij inschoot. In elk geval rept het artikel uit 1965 hier ook niet over.
De intocht bleek een daverend succes en kreeg op initiatief van Jan Hendrix (Bolle Jan) en de inzet van een aantal notabelen, onder leiding van dr. Van Aelst en Jean van de Venne, een vervolg. De militaire zorgden wel nog voor de muzikale omlijsting. Gestart werd ook met een collecte tijdens de intocht; van het opgehaalde geld wilde men daarvoor in aanmerking komende kinderen versnaperingen uitdelen.
Het jaar daarop (?) werd de organisatie overgedragen aan de St.-Vincentiusvereniging, die tot op de dag van vandaag garant staat voor de feestelijke intocht van de Sint.
Tot zover de aanleiding tot de intocht. Het artikel geeft verder meer informatie over de beginjaren de jaren twintig. Zo meldt de schrijver dat in 1918 de Sint in een auto zijn intocht maakte terwijl hij in 1926 in een open calèche de kinderen toezwaaide.
In dat jaar deelde hij aan ruim 220 kinderen een kop chocolademelk en koekjes uit. Ook de oudst bekende huisbezoeken dateren van dat jaar. Hoewel, de kinderen persoonlijk benaderen was niet nieuw; al tijdens de intocht in 1914 had de Sint hen toegesproken.
Zie ginds komt de stoomtrein...